Οδηγός επιβίωσης συγγραφέων

Είχες πάντα την ανάγκη να γράψεις και στο τέλος αυτή η ανάγκη σε οδήγησε στο να τελειώσεις το πρώτο σου βιβλίο. Ήσουν και από τους τυχερούς που βρήκες εκδοτικό που ενδιαφέρθηκε για το βιβλίο σου, και το έκδωσε. Το όνειρό σου έγινε πραγματικότητα…

Όμως τώρα...τι;

Όταν αποφασίζεις να κυνηγήσεις την έκδοση και να μπεις στον χώρο, κανείς δεν σε προετοιμάζει γι’ αυτό που θα συναντήσεις στην πορεία. Γι’ αυτό είμαι εδώ, για να σου πω μερικά πράγματα για το χώρο του βιβλίου και τι να περιμένεις από τη στιγμή που το πόνημά σου τυπωθεί και φτάσει στα χέρια των αναγνωστών.

Κριτική: Ο φόβος και ο τρόμος κάθε συγγραφέα. Είμαστε ευαίσθητα πλάσματα, όπως και να το κάνουμε, και έχοντας περάσει μήνες ολόκληρους να δουλεύουμε πάνω στο χειρόγραφό μας, το άγχος χτυπάει κόκκινο όταν πρόκειται για κάποια κριτική στο βιβλίο μας.

Μια κριτική μπορεί να έρθει σε μορφή απόρριψης του χειρογράφου μας από έναν εκδοτικό, κάτι που οφείλουμε να μάθουμε να διαχειριζόμαστε γιατί δεν απορρίπτουν εμάς τους ίδιους αλλά ένα έργο που δεν ταιριάζει στην ταυτότητα του εκδοτικού. Το χειρότερο βέβαια είναι όταν η απόρριψη δεν έρχεται πακέτο με μια εξήγηση που να μπορέσει να σε βοηθήσει ουσιαστικά για το μέλλον. Υπάρχουν εκδοτικοί που απλά στέλνουν ένα τυποποιημένο μήνυμα απόρριψης, άλλοι που δεν κάνουν τον κόπο να στείλουν καν μήνυμα και λίγοι που θα σου εξηγήσουν τους λόγους γιατί το έργο σου δεν τους ταίριαξε. Όπως και να έχει, μια απόρριψη πρέπει να σε προβληματίσει και να σκεφτείς τους λόγους που μπορεί να απορρίφθηκε η δουλειά σου. Δεν σημαίνει πως πρέπει να το βάλεις κάτω, αλλά πεισμώσεις και να κάνεις το βιβλίο σου ακόμα καλύτερο. Γιατί, ας μην κρυβόμαστε, δεν είναι όλες οι απορρίψεις άδικες… και στο λέω εγώ που τα έργα μου έχουν απορριφθεί και αφού τα δούλεψα, κυκλοφόρησαν από άλλο εκδοτικό!

Όμως, ας το παραδεχτούμε, η κριτική που μας φοβίζει περισσότερο είναι εκείνη που έρχεται από τους αναγνώστες που αποφάσισαν να δώσουν μια ευκαιρία στο βιβλίο μας. Υπάρχει η θετική κριτική, και η αρνητική που χωρίζεται σε τρεις υποκατηγορίες: η αρνητική κριτική με σκοπό να βοηθήσει τον συγγραφέα να κατανοήσει τι ήταν αυτό που δεν άρεσε στον αναγνώστη, η κακή κριτική που συνήθως είναι σκληρή και προέρχεται από ανθρώπους που είχαν στο μυαλό τους κάτι άλλο όταν αγόραζαν το βιβλίο σου, και τέλος, η κακόβουλη κριτική που γίνεται με σκοπό να προσβάλει τον συγγραφέα και την προσπάθειά του.

Μάθε να τα ξεχωρίζεις. Κριτική μπορεί να είναι το “ο ρυθμός του βιβλίου ήταν προβληματικός”, κακή κριτική μπορεί να είναι το “δεν βρήκα τίποτα να μου αρέσει σε αυτό το βιβλίο” και κακόβουλη-προσβλητική κριτική μπορεί να είναι το “πώς εκδόθηκε αυτό το βιβλίο, αυτό δεν θα το καταλάβω ποτέ”. Υπάρχει όμως και μια κρυφή κατηγορία, εκείνων των ύπουλων που με τις επαναλαμβανόμενες επιθέσεις και τη στοχοποίηση κάποιου συγγραφέα, φτάνουν σε σημείο να του του κάνουν bullying κρυμμένοι πίσω από το δικαίωμα της άποψης. Θα σου τύχουν και αυτοί… είναι εκείνοι που ακολουθούν φανατικά συγγραφείς και παθιάζονται, αλλά και κάποιοι που απλά δεν αντέχουν την επιτυχία του άλλου.

Είναι απολύτως φυσιολογικό να μην αρέσει το βιβλίο σου σε όλους, έτσι κι αλλιώς τα πάντα είναι υποκειμενικά, και κυρίως το γούστο, όμως κανείς δεν έχει το δικαίωμα να σε μειώσει και να σε κάνει να αμφισβητήσεις το ταλέντο σου και την ίδια σου τη συγγραφική ύπαρξη. Και κυρίως, μην πέσεις στην παγίδα να προσπαθήσεις να πείσεις ότι κάνει λάθος που δεν του αρέσει η δουλειά σου, ή να τον προσβάλεις λέγοντάς του πως δεν κατάλαβε τι έγραψες, ούτε να εξηγήσεις τα κίνητρα των χαρακτήρων σου. Εσύ έτσι ήθελες να τα γράψεις και καλά έκανες… Και μην ξεχνάς πως μετά από ένα “δεν μου άρεσε” θα έρθουν πολλά “το λάτρεψα” και στην τελική...αυτό έχει αξία.

Ένα πράγμα που θα σε επηρεάσει είναι το γεγονός πως θα διαβάσεις δέκα θετικές κριτικές αλλά η ενδέκατη που θα είναι αρνητική, θα είναι αυτή που θα σου μείνει. Αυτή θα σκέφτεσαι και θα χάνεις τον ύπνο σου, χωρίς απολύτως λόγο, αφού θα πληγωθείς και θα πικραθείς. Κακώς. Είπαμε, δεν γίνεται αν αρέσει σε όλους η δουλειά σου...αν δεν αντέχεις να διαβάσεις τα αρνητικά σχόλια, μην κάνεις τον κόπο να ψάξεις να διαβάσεις τι λένε για το βιβλίο σου -μείνε μακριά από το Goodreads αν δεν έχεις γερό στομάχι- και δούλεψε, σκληρά, το ότι μιλάνε με θετικά λόγια δεν σημαίνει πως πρέπει να επαναπαύεσαι.

Και πάμε τώρα να σου πω πώς να προστατευτείς από τον άγριο κόσμο του βιβλίου, γιατί σίγουρα δεν είναι ιδανικός και ο αδύναμος μπορεί να χαθεί. Μην απαντάς σε όλα τα αρνητικά σχόλια που γράφονται για σένα και το βιβλίο σου. Ξέρεις τι λένε, η σιωπή είναι χρυσός, αν θες να τους φιμώσεις γράψε, γράψε, γράψε, γράψε… και γράψε ακόμα περισσότερο! Χρησιμοποίησε τις λέξεις σου για να δημιουργήσεις, όχι για να μπεις σε συζητήσεις με ανθρώπους που απλά θέλουν να πιέσουν όλα τα κουμπιά σου μέχρι να κάνεις...μπαμ!

Υπάρχει ένα μαγικό κουμπάκι στα σόσιαλ που όταν το πατάς, κάνεις εκείνες τις φωνούλες που σου λένε ότι δεν είσαι καλός σε αυτό που κάνεις, να σωπάσουν. Πάτα το! Μη διστάσεις να μπλοκάρεις κόσμο, να σιγάσεις φωνές και μην μπεις σε πειρασμό να δεις κάποια στιγμή τι λένε για σένα. Δε σε νοιάζει… εσύ συνέχισε να κάνεις αυτό που ξέρεις καλύτερα, να γράφεις.

Μην συγκρίνεις τον εαυτό σου με άλλους συγγραφείς. Δεν θα έπρεπε να σε ενδιαφέρει αν κάποιος πήρε βραβείο, ή αν έχει εκατό χιλιάδες ακόλουθους ή αν το βιβλίο σου πήγε σε ανατύπωση για εικοστή φορά. Μπράβο τους. Μην αναρωτηθείς ποτέ “γιατί όχι εγώ, τι κάνω λάθος” γιατί εκεί το έχασες το παιχνίδι. Γράψε, γράψε, γράψε, γράψε...και κάποια στιγμή, δεν ξέρεις… ίσως να είσαι εσύ ένα από αυτά τα άτομα που έχουν όλα όσα “ζηλεύεις”!

Μην βάζεις στον κύκλο σου πολλούς ανθρώπους μόνο και μόνο για να νιώθεις πως έχεις μεγάλες συγγραφικές παρέες. Έτσι κι αλλιώς από τα πενήντα άτομα που μπορεί να θες να έχεις από κοντά, τα σαράντα πέντε θα σε εκμεταλλευτούν και μόνο τα πέντε υπόλοιπα θα σε στηρίξουν. Γι’ αυτό φτιάξε ένα κύκλο με ανθρώπους που δεν διστάζετε να αλληλοϋποστηριζόσαστε. Μόνο θετικούς ανθρώπους θέλουμε κοντά μας…

Και να θυμάσαι, η συγγραφική σου αξία δεν καθορίζεται από το πόσο αρεστός είσαι σαν άνθρωπος, ούτε από τα θετικά ή αρνητικά σχόλια, καθορίζεται μόνο από το πόσο όρεξη έχεις να δουλέψεις και να εξελιχθείς, αλλά και από τους λόγους που γράφεις…

Προώθηση: Αυτό μπορεί να αποτελέσει τον φόβο και τον τρόμο των συγγραφέων και, πίστεψέ με, δεν πρέπει να το αφήσεις να σε κερδίσει σε αυτή τη μάχη που θα δώσεις με το τι μπορείς να κάνεις για να προωθήσεις το βιβλίο σου, πόσο πρέπει να το προσωθήσεις, μέχρι πού μπορείς να το φτάσεις και, τέλος πάντων, γιατί να το κάνεις εσύ κι όχι ο εκδοτικός σου;

Γιατί πολύ απλά εσύ ξέρεις καλύτερα το βιβλίο σου και μόνο εσύ μπορείς να το συστήσεις σωστά στον κόσμο...

Ναι ακούγεται τρομαχτικό το ότι πρέπει να βγεις εκεί έξω και να μιλήσεις για το δημιούργημά σου για να πείσεις κάποιους να το διαβάσουν. Ειδικά αν είσαι εσωστρεφής, όλο αυτό μετατρέπεται σε έναν εφιάλτη. Όμως, το οφείλεις στον εαυτό σου και το βιβλίο σου να βρεις τον τρόπο να ξεπεράσεις το φόβο, να στηθείς μπροστά στους αναγνώστες και να τους κοιτάξεις στα μάτια ενώ λες: κοίτα τι έγραψα, αξίζει τον κόπο.

Πώς μπορείς να το κάνεις αυτό; Εύκολα, με έναν λογαριασμό στο Instagram όπου θα ανεβάζεις μόνο τη δουλειά σου. Με ένα μπλογκ όπου θα γράφεις τις σκέψεις σου. Φυσικά με την παρουσίαση του βιβλίου σου σε συνεννόηση με τον εκδοτικό σου, και με διαγωνισμούς. Μην πεις όχι σε προσφορά για συνέντευξη, πώς θα σε μάθει ο κόσμος αν κλείνεσαι στο καβούκι σου;

Τι να προσέξεις; Μην αφήσεις την φοβία σου να βγει προς τα έξω ως υπερβολική αυτοπεποίθηση στην προσπάθειά σου να φανεί άνετος, γιατί εύκολα μπορεί να σου βγει το όνομα...ξέρεις πως όλοι σε περιμένουν στη γωνία για το πρώτο σου ατόπημα που θα σε κυνηγάει πάντα. Κοινώς, μην αφήσεις να φανεί πως πιστεύεις ότι είσαι ο καλύτερος συγγραφέας στον κόσμο, ούτε ότι το βιβλίο σου είναι αριστούργημα και μην πεις ή κάνεις κάτι που θα σε φέρει σε δύσκολη θέση. Γιατί κρινόμαστε για τα πάντα...εγώ πχ έχω κριθεί ακόμα και για τα κιλά μου (ενώ περνούσα κατάθλιψη), γιατί κάποιος απλά πίστεψε πως μπορούσε να με κρίνει.

Από τη στιγμή που βγαίνεις εκεί έξω, καλώς ή κακώς, θα ακούσεις πολλά που δεν θα αφορούν μόνο τη γραφή σου και το βιβλίο σου. Μην αφήσεις κανέναν να μπει κάτω από το πετσί σου. Θα σε συμπαθήσουν κάποιοι, θα είσαι αντιπαθής σε κάποιους άλλους, αλλά εσύ πρέπει να εστιάσεις σε αυτό που έχει σημασία...στην προώθηση του έργου σου. Να πηγαίνεις σε παρουσιάσεις άλλων συγγραφέων όμως μην περιμένεις πως θα κάνουν το ίδιο για σένα, κάποιοι θα ανταποδώσουν, αλλά κάποιους δεν θα τους δεις ποτέ σε δική σου παρουσίαση. Να πηγαίνεις στα φεστιβάλ έχοντας πάντα στο νου σου πως είναι μια ψυχοφθόρα διαδικασία γιατί μπορεί να μην έρθει κανείς να σε δει...δεν πειράζει, έδωσες το παρόν κι αυτό από μόνο του είναι σημαντικό. Μην λες πολλά για άλλους συγγραφείς, ο χώρος είναι μικρός και τα πάντα μαθαίνονται γιατί δεν είναι όλοι φίλοι σου.

Σε τρόμαξα, το ξέρω, αλλά από το 2015 που μπήκα στο χωρο της έκδοσης έχω δει πολλά και ξέρω. Όμως, ο χώρος είναι γεμάτος και με υπέροχους ανθρώπους, κι αν βρεις τους σωστούς, θα κάνεις ωραίες φιλίες που θα κρατήσουν καιρό και θα βρεις ανθρώπους που θα σε στηρίξουν πραγματικά στην πορεία σου.

Η συγγραφή μπορεί να είναι μοναχική πράξη, όμως όλο το υπόλοιπο δεν χρειάζεται να είναι... οπότε, βαθιές ανάσες και σκέψου πόσο κόπιασες για να γράψεις το βιβλίο σου. Δεν είναι κρίμα μην το μάθει το κόσμος;