Νικόλαος Στουραϊτης: Επιθυμώ αρχικά ο αναγνώστης να έρθει αντιμέτωπος με τα δικά του σκοτάδια

Κύριε Στουραϊτη, καλώς ήρθατε στα Λογοτεχνικά Ταξίδια. Πείτε μας μερικά πράγματα για τον εαυτό σας ώστε να σας γνωρίσουμε καλύτερα.

Χαίρομαι πολύ που βρίσκομαι κοντά σας. Δεν με γνωρίζετε, οπότε θα σας πω δυο λόγια για μένα για να γνωριστούμε. Γεννήθηκα, μεγάλωσα και ζω στην επαρχία, στο όμορφο Αγρίνιο. Από την πρώτη μου ανάσα -και ίσως και πιο πριν- είχα την ευλογία να έχω επίκτητη παρέα τον δίδυμο αδερφό μου Γιάννη, γεγονός που με καθόρισε, αφού μαζί μεγαλώσαμε και μάθαμε να μοιραζόμαστε τα πάντα.  Μεγάλωσα σε μια δεμένη οικογένεια και οι γονείς μου μου πέρασαν το ανοιχτό μυαλό, την αγάπη για την θάλασσα,  για το διάβασμα και για τους ανθρώπους. Σήμερα ζω με την σύζυγο μου και τα δύο παιδάκια μας, τα οποία προσπαθούμε μεγαλώσουμε με την ίδια αγάπη.

Σπούδασα Νομική και διατέλεσα δικηγόρος για 16 έτη, ενώ ήδη, πλέον, υπηρετώ στο Δημόσιο. Μέσα από αυτή την επαγγελματική και κοινωνική μου τριβή έμαθα να ερμηνεύω τις ανθρώπινες σχέσεις «εκ των έσω» από κοινωνική, νομική και ψυχολογική σκοπιά. Τούτο με βοήθησε να κάνω «όπλο» μου τον λόγο και ασπίδα μου την ηθική μου.

Ωστόσο, πέρα από αυτά, από μικρός γνώρισα δυσκολίες και απώλειες (έχασα τους γονείς μου νέους και είμαι πατέρας τέκνου με αυτισμό). Οι εμπειρίες αυτές με «σφυρηλάτησαν» και συνάμα με ευαισθητοποίησαν, μαθαίνοντας με ιδίως να αντέχω και να έχω ταπεινότητα σε κάθε έκφανση της ζωής μου.

  Πώς πήρατε την απόφαση να ασχοληθείτε με την συγγραφή και τι είναι αυτό που σας έχει διδάξει ως τώρα;

Με το «γράψιμο», αλλά και το διάβασμα (που πιστεύω πως είναι αλληλένδετα) ασχολήθηκα από πολύ μικρή ηλικία. Ξεκίνησε σαν ένα δημιουργικό παιχνίδι με τον δίδυμο αδερφό μου και σήμερα έχει εξελιχθεί σε μια -ζωτικής σημασίας- πνευματική μου ανάγκη έκφρασης και επικοινωνίας. Σε αυτό συνέτειναν φυσικά και οι γονείς μου. Κατά κάποιο τρόπο θα έλεγα ότι η μητέρα μου με ώθησε στο διάβασμα και ο πατέρας μου στο γράψιμο! Μάλιστα με τον αδερφό μου Γιάννη,  όταν ήμασταν φοιτητές στην Θεσσαλονίκη, πήραμε τις πρώτες μας κιθάρες κι αρχίσαμε -σχετικά μεγάλοι- να γράφουμε και τα πρώτα μας τραγούδια.

Μπορώ να σας πω πώς απολαμβάνω την έκφραση μέσα από όλα τα είδη του γραπτού λόγου. Έχω γράψει το μυθιστόρημα «Νοητικός Ταξιδιώτης», η συγγραφή του οποίου με δίδαξε πολλά. Με δίδαξε ιδίως το ποσό δύσκολο είναι να συγγράψει κάποιος ένα ολοκληρωμένο έργο, πόση έρευνα και επεξεργασία χρειάζεται, αλλά και πόσο βαθιά πρέπει κάποιος να ενσκήψει μέσα του για να παράγει ένα άρτιο αποτέλεσμα.

Επίσης, έχω γράψει και μελοποιήσει πολλά τραγούδια σε δικούς μου στίχους και μουσική τα οποία ίσως εκδώσω στο μέλλον σε μια μεγάλη συλλογή τραγουδιών.

Έχω, ακόμη, κάνει απόπειρες να συγγράψω μονολόγους, ενώ έχω και αρκετά αδημοσίευτα έργα που ευελπιστώ να δημοσιεύσω στο μέλλον.

Το «γράψιμο» είναι για μένα το αντίβαρο στην πεζή, τεχνοκρατική πραγματικότητα που ζούμε. Είναι μια ενασχόληση που μου δίνει την δυνατότητα να εξερευνώ όμορφες πτυχές της σκέψης και της ψυχής μου.

Στην ουσία,  το γράψιμο με δίδαξε να κοιτάζω το μέλλον με μια αισιόδοξη μάτια, όσες δυσκολίες κι αν προκύπτουν.

 Το «Νοητικός Ταξιδιώτης» παρουσιάζει έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη κυριαρχεί πάνω στον άνθρωπο. Ποια ήταν η αρχική ιδέα ή η αφορμή που σας οδήγησε στη δημιουργία αυτού του δυστοπικού σύμπαντος;

Η όλη ιδέα του βιβλίου ξεκίνησε και εξελίχθηκε ως εξής: Πριν χρόνια έγραψα μια φιλοσοφική νουβέλα σχετικά με την ελευθερία του ανθρώπου με τίτλο «Οι Ελεύθεροι». Η αρχική ιδέα δηλαδή ήταν να γράψω μια ιστορία έμπνευσης. Καθώς τα χρόνια περνούσαν και ιδίως μετά την εποχή του κορονοϊού, άρχισα να νιώθω την έντονη μεταστροφή του κόσμου μας και των ανθρωπίνων σχέσεων, προς έναν ηλεκτρονικό, πιο απομονωμένο κόσμο, όπου η συλλογική συνείδηση και η ανθρωπιά τείνουν να εκλείψουν. Αποφάσισα έτσι να επικαιροποιήσω την κεντρική αυτή ιδέα, εξερευνώντας τις επιπτώσεις των ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων που βιώναμε, «τεντώνοντας» την σκέψη μου έως τα άκρα όρια της.

Ως παιδί της «θεωρητικής» βέβαια η θεώρηση του κόσμου έγινε εκ μέρους μου υπό την οπτική των ανθρωπιστικών σπουδών.

Θέλησα, έτσι, να μείνω στην ουσία των ανθρωπίνων σχέσεων και να εξερευνήσω τον ψυχισμό των ανθρώπων. Δεν ήθελα να γράψω μια ιστορία «πιασιάρικη», «εμπορική» γεμάτη με εικόνες, ονόματα και ανούσια γεγονότα. Όχι. Ήθελα να φτάσω στο μεδούλι κι να δω τον κόσμο μέσα από την ψυχή των μελλοντικών κατοίκων του.

.Στο βιβλίο η έννοια της συνείδησης φαίνεται να παίζει κεντρικό ρόλο. Πιστεύετε ότι η ανθρώπινη σκέψη και η ψυχή είναι στοιχεία που δεν θα μπορέσει ποτέ να αναπαράγει μια μηχανή;

Οι μηχανές λίαν συντόμως πιστεύω πως θα μας φτάσουν ίσως και να μας ξεπεράσουν σε IQ. Ωστόσο,  πιστεύω ότι ίσως ποτέ δεν θα μπορέσουν να ξεπεράσουν το ανθρώπινο συναίσθημα και την ανθρώπινη ενσυναίσθηση, κοινώς την ανθρωπιά. Κάποτε αναζητούσαμε τις διαφορές μας με τα λοιπά έμβια όντα του πλανήτη και προτάσσαμε την λογική. Πλέον θα συγκρινόμαστε με τεχνικά μας κατασκευάσματα που θα μας έχουν ξεπεράσει σε λογική. Αυτό που θα μας μείνει, λοιπόν, ή καλύτερα, αυτό που πρέπει να μας μείνει ως είδος είναι το συναίσθημα και η ενσυναίσθηση. Αυτό σίγουρα δεν θα μπορέσει να ξεπεράσει καμία μηχανή.

Τούτο μάλιστα το περιγράφω αρκετά γλαφυρά στο βιβλίο, φτάνοντας την σκέψη μου πολύ μακριά με την «λογοτεχνική» κατασκευή της νομοθετικής απαγόρευσης της αγάπης από μια εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης. Το συμπέρασμα που καταλήγει το βιβλίο,  που είναι και η προσωπική μου άποψη στο θέμα,  είναι ότι όσους περιορισμούς κι αν μας επιβάλλουν, με την δύναμη της σκέψης μας και μόνο είμαστε ικανοί να διατηρήσουμε την ανθρωπιά μας ως είδος, αρκεί να βρίσκουμε κάθε φορά την ελάχιστη δύναμη που απαιτείται να ξεφεύγουμε από τα καλούπια που μας βάζουν.

Πέρα από την επιστημονική φαντασία, το έργο αγγίζει φιλοσοφικά και υπαρξιακά ζητήματα. Ποια ερωτήματα θα θέλατε να συνεχίσουν να απασχολούν τον αναγνώστη αφού κλείσει την τελευταία σελίδα; Ποιο είναι το σημαντικότερο συναίσθημα ή μήνυμα που θα θέλατε να πάρει μαζί του ο αναγνώστης όταν τελειώσει το βιβλίο;

Είμαι περήφανος που ο Νοητικός Ταξιδιώτης είναι ένα τόσο πολυσχιδές βιβλίο, ένα βιβλίο δηλαδή που «σηκώνει» τόση πολλή κουβέντα και σκέψη. Οποίος το διαβάσει θα καταλάβει ότι κατά την εξέλιξη της ιστορίας υπάρχει μια κλιμάκωση. Μια κλιμάκωση από μια σκοτεινή δυστροπία προς μια φωτεινή αφύπνιση του ήρωα. Τούτο γίνεται σκόπιμα: Επιθυμώ αρχικά ο αναγνώστης να έρθει αντιμέτωπος με τα δικά του «σκοτάδια» και σταδιακά διαβάζοντάς το να ταξιδέψει μέσα στην άβυσσο της ψυχής του και να νιώσει μέσα από τις εικόνες και τα συναισθήματα να νιώσει ότι κι αυτός απελευθερώνεται και αφυπνίζεται. Αυτό το συναίσθημα απελευθέρωσης και αισιοδοξίας είναι λοιπόν που θέλω να πάρει ο κάθε αναγνώστης και μέσα από το βιβλίο να γίνει λίγο καλύτερος άνθρωπος.

Ζούμε σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς. Θεωρείτε ότι το βιβλίο λειτουργεί ως προειδοποίηση για το μέλλον ή περισσότερο ως αφορμή για προβληματισμό γύρω από τη σχέση ανθρώπου και τεχνολογίας;

Δεν είμαι εγώ ο «ειδικός» να προειδοποιήσω την ανθρωπότητα, οπότε θεωρώ πως λειτουργεί περισσότερο ως μια αφορμή για προβληματισμό. Στην πρωτόλεια μορφή του βιβλίου όταν έφτασα στο σημείο που ο πρωταγωνιστής απελευθερώνεται είχα περιγράψει τον κόσμο της αφύπνισης ως μια ουτοπία, εξιδανικευμένα. Γράφοντάς το, όμως, συνειδητοποίησα ότι ακόμη και σε έναν κόσμο αφύπνισης της σκέψης δεν θα υπήρχε μόνο μια πλευρά, αφού η νόηση του ανθρώπου περιέχει θετικές και αρνητικές σκέψεις. Θέλω, λοιπόν, ο αναγνώστης διαβάζοντάς το να καταλάβει την δύναμη που έχει μέσα του. Το βιβλίο θεωρώ πως λειτουργεί ως μία αφορμή για προβληματισμό όχι μόνο για το μέλλον, αλλά και για το τώρα.

 Αν ο κόσμος του «Νοητικού Ταξιδιώτη» γινόταν πραγματικότητα αύριο το πρωί, ποιο θα ήταν το πρώτο πράγμα που θα σας ανησυχούσε περισσότερο ως άνθρωπο;

Σε λίγα χρόνια θα ζούμε σε μία cyberpunk κοινωνία. Ήδη στις μέρες μας βλέπω μια αντιστρόφως ανάλογη εξέλιξη της τεχνολογίας και της ανθρωπότητας. Βλέπω γύρω μου παιδιά κολλημένα στις οθόνες, ανθρώπους αποξενωμένους, μόνους που δεν νοιάζονται για τον διπλανό τους, εργαζόμενους παρατημένους χωρίς διεκδικήσεις, κέντρα διασκέδασης με «άψυχους» ανέκφραστους θαμώνες. Κι αυτά με φοβίζουν για το πώς μπορεί να εξελιχθεί. Ο κόσμος δεν ήταν πάντα έτσι. Οι άνθρωποι είχαν πιο αθώα ματιά κι αντιμετώπιση των άλλων, μιλούσαν πιο εύκολα, γελούσαν, χόρευαν, τραγουδούσαν με την ψυχή τους. Τώρα αρχίζουμε και κλεινόμαστε στον εαυτό μας. Με δυο λέξεις αυτό που με φοβίζει στο μέλλον που έρχεται, ήτοι στο μέλλον στο οποίο θα ζήσουν και τα παιδιά μου είναι η αυτοματοποίηση της σκέψης και της συνείδησης των ανθρώπων. Θα μάθουμε να τα έχουμε όλα έτοιμα, να δεχόμαστε τα πάντα όπως μας τα δίνουν, να μην αναρωτιόμαστε για τίποτα. Επίσης θα μάθουμε μόνο να παίρνουμε κι όχι να δίνουμε, ενώ θα υπάρχει πλήρης έλλειψη συλλογικής συνείδησης, δηλαδή, της αίσθηση της σύνδεσής μας με τους υπόλοιπους ανθρώπους ως είδος. Γι’αυτό, είναι επιτακτικό να καλλιεργήσουμε την φαντασία και την δημιουργικότητα στις νέες γενιές και να τους ωθούμε σε δράσεις που θα τους ενώνουν.

 Ετοιμάζετε κάτι νέο αυτή την περίοδο, κι αν ναι, θα είναι στο ίδιο ύφος με αυτή τη νουβέλα σας;

Έχω αρκετά αδημοσίευτα έργα τα οποία, ωστόσο, κινούνται σε τελείως διαφορετικό ύφος σε σχέση με τον «Νοητικό Ταξιδιώτη».

Τα επόμενα που έχω στα σκαριά θα είναι πιο λυρικά και γεμάτα συναίσθημα, δηλαδή θα μοιάζουν περισσότερο με το ύφος που είχα προς το τέλος του βιβλίου.

Το ύφος αυτό είναι ίσως πιο κοντά στον χαρακτήρα μου ως άνθρωπος, αφού μου αρέσει η ευρύτητα της σκέψης και ο πλουραλισμός οπότε δεν θα ήθελα να μείνω μόνο σε ένα είδος γραφής.

Ετοιμάζω μια συλλογή τραγουδιών που ίσως εκδώσουμε μαζί με τον δίδυμο αδερφό μου Γιάννη, καθώς και κάποιες συλλογές διηγημάτων.

Κύριε Στουραϊτη σας ευχαριστώ θερμά για το χρόνο σας, αν θέλετε κλείνοντας, στείλτε ένα μήνυμα σε όσους μας διαβάζουν αυτή τη στιγμή.

Εγώ σας ευχαριστώ για το βήμα που μου δώσατε. Είναι μεγάλη η χαρά μου να μοιραστώ τις σκέψεις μου μαζί σας!

Ο «Νοητικός Ταξιδιώτης» είναι ένα ιδιαίτερο βιβλίο. Μην τον διαβάσετε ως ένα απλό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, αλλά ως μια αλληγορία, ως ένα φιλοσοφικό πόνημα δοσμένο μέσα από εικόνες και φαντασία. Θα κλείσω με μία φράση του βιβλίου:

«Αυτή τη στιγμή, απευθύνομαι σ’αυτή την αχτίδα που υπάρχει βαθιά εκεί μέσα σας και που πραγματικά μόνο εσείς γνωρίζετε και βλέπετε.

Σε αυτό το θετικό κομμάτι πνεύματος, νόησης και αντίληψης κλεισμένο πίσω από τις οθόνες των ματιών σας και τα κοινωνικά προσωπεία που σας προσάπτουν.

Σ’εσάς λοιπόν απευθύνομαι και στην ομορφιά που κρύβετε μέσα σας.

Κλείστε τα μάτια κι αφουγκραστείτε πάνω απ’τη ζωή ένα Σύμπαν Σκέψης, που ενώνει τα πάντα.

Η συνείδησή σας είναι στην ουσία η σύνδεσή σας με το Σύμπαν.

Είστε οι νευρώνες του Σύμπαντος.»

Μετά τιμής,

Στουραϊτης Νίκος