Ελευθερία Καλογνωμά:οι συγγραφείς αξίζουν να αντιμετωπίζεται το έργο τους με σεβασμό.

Η πένα της μας ταξιδεύει εδω και αρκετά χρόνια και αν μη τι άλλο, από την Ελευθερία Καλογνωμά ποτέ δεν ξέρεις τι να περιμένεις γιατί το μυαλό της φτιάχνει τα καλύτερα ταξίδια.

Με αφορμή το κλείσιμο της διλογίας της ΑΓΡΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑ που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Γράφημα, μίλησα με την Ελευθερία για αυτό το έργο της που αφησε τους αναγνώστες με τις καλύτερες εντυπώσεις, αλλά και για το τι να περιμένουμε στη συνέχεια, κι όπως πάντα, η κουβέντα μας ήταν απολαυστική.

Ελευθερία,  καλώς όρισες για μία ακόμη φορά στα Λογοτεχνικά Ταξίδια.  Πώς σε βρίσκουμε αυτό τον καιρό;

- Καλώς σας βρήκα και πάλι! Ευχαριστώ για μία ακόμη φορά για την πρόσκληση! Με βρίσκετε σε φάση δημιουργική και άκρως αγχωμένη παράλληλα, αφού τρέχουν διάφορα και προσπαθώ να τα βάλω σε σειρά. Ελπίζω να τα καταφέρω.

Πρόσφατα ολοκληρώθηκε το ταξίδι στην Άγρια Θάλασσα σου, πώς νιώθεις τώρα που κρατάς ολοκληρωμένο το έργο σου;

- Ήταν ένα όνειρο ετών, δικό μου και των αναγνωστών, οπότε τι άλλο θα μπορούσα να νιώθω εκτός από πληρότητα και ικανοποίηση, τόσο επειδή ήταν ένα δύσκολο εκδοτικά εγχείρημα, όσο και επειδή αισθάνθηκα πως μπορούσα πια να πάω παρακάτω, σαν να έκλεισε μια πολύ σημαντική εκκρεμότητα για μένα, κυρίως προσωπική. Και φυσικά η ανταπόκριση παλιών και νέων αναγνωστών είναι συγκινητική, τόσο όσων βλέπετε μέσα από τα social, όσο και όσων δε βλέπετε.

Η «Άγρια Θάλασσα» είναι μια ιστορία όπου η αλήθεια δεν αποκαλύπτεται μονομιάς, αλλά έρχεται σε κομμάτια. Όταν σχεδίαζες την ιστορία, είχες  ήδη αποφασίσει  πρώτα τι πραγματικά έχει συμβεί και μετά πώς θα το μάθει ο αναγνώστης ή άφησες κάποιες αλήθειες να σου αποκαλυφθούν μαζί με τους ήρωες;

- Δε σχεδίαζα ακριβώς την ιστορία και αυτή ήταν και η μαγεία της για μένα όσο την έγραφα. Υπήρχε ένας κεντρικός άξονας, όπως σε κάθε βιβλίο που ξεκινώ να γράψω και στην πορεία ήρθαν όλα. Μόνο το κομμάτι του παρελθόντος, δηλαδή οι αναδρομές, ήταν απόλυτα ξεκάθαρο. Δεν είμαι του πλάνου, ευτυχώς ή δυστυχώς, γράφω με το συναίσθημα, όχι με σχέδιο.

Στη διλογία υπάρχει μια ενδιαφέρουσα αντιστροφή ρόλων: άνθρωποι που αρχικά μοιάζουν να ελέγχουν την κατάσταση καταλήγουν να χάνουν τον έλεγχο, ενώ άλλοι που μοιάζουν αδύναμοι αποκτούν δύναμη. Ήταν κάτι που σχεδίασες εξαρχής ή προέκυψε φυσικά καθώς εξελισσόταν η ιστορία;

- Ήταν μάλλον προκαθορισμένο όλο αυτό, με την έννοια ότι, όταν στη μέση υπάρχει μια αλήθεια, την οποία ο κεντρικός ήρωας αγνοεί και πάνω στην οποία έχουν βασιστεί όλες οι αποφάσεις του, η ίδια η ζωή του, είναι μοιραίο, τη στιγμή που πλέον αυτή η αλήθεια θα αποκαλυφθεί, οι ρόλοι να γίνουν θολοί, οι άξονες να χαθούν ή να επαναπροσδιοριστούν. Επομένως, ήταν εν μέρει σχεδιασμένο, μια φυσική εξέλιξη των πραγμάτων.

Ένα τόσο μεγάλο έργο απαιτεί από τον συγγραφέα να γνωρίζει πολύ περισσότερα για τους ήρωες απ’ όσα τελικά μαθαίνει ο αναγνώστης. Υπήρχε κάποιο μεγάλο μυστικό για έναν χαρακτήρα που γνώριζες από την αρχή, αλλά χρειάστηκε να περιμένεις εκατοντάδες σελίδες μέχρι να το αποκαλύψεις;

- Φυσικά. Και αφορούσε το προσωπικό παρελθόν ενός βασικού, αλλά δευτερεύοντα χαρακτήρα (δευτερεύοντα με την έννοια ότι αυτή η ιστορία είναι ένας γαλαξίας, στο κέντρο του οποίου βρίσκεται η Φιλιώ και γύρω της περιστρέφονται σε ομόκεντρες τροχιές όλοι οι υπόλοιποι, ακόμα και οι πιο κοντινοί της άνθρωποι).

Η Φιλιώ επιστρέφει πιστεύοντας ότι ξέρει πολύ καλά ποιοι είναι οι ένοχοι και ποιος είναι ο δικός της ρόλος απέναντί τους. Αν έπρεπε να εντοπίσεις τη μία πεποίθησή της που η ίδια η ιστορία καταφέρνει περισσότερο να διαλύσει, ποια θα ήταν;

- Αυτό είναι απόλυτα ξεκάθαρο στο βιβλίο: ότι ο πατέρας της ήταν το απόλυτο θύμα, παρά τα όποια σφάλματά του, που και η ίδια εξάλλου αναγνώριζε εξαρχής. Η πεποίθησή της διαλύεται πανηγυρικά, αλλά τελικά αντιμετωπίζει την αλήθεια σχεδόν στωικά, γιατί ήξερε βαθιά μέσα της, από πάντα, πως υπήρχε κάτι στην ιστορία που δεν κολλούσε. Γι’ αυτό και, όταν μαθαίνει τι πραγματικά συνέβη, νιώθει περισσότερο κουρασμένη, εξαντλημένη, παρά πέφτει από τα σύννεφα.

Στην «Άγρια Θάλασσα» οι χαρακτήρες κουβαλούν συνέπειες για πράγματα που δεν έκαναν οι ίδιοι, αλλά προέρχονται από προηγούμενες γενιές. Μέχρι ποιο σημείο πιστεύεις ότι ένας άνθρωπος είναι υπεύθυνος για τις συνέπειες των πράξεων της οικογένειάς του και από ποιο σημείο και μετά πρέπει να κόψει αυτόν τον δεσμό;

- Μεγάλη κουβέντα αυτή! Αμαρτίες γονέων παιδεύουσι τέκνα, τα οποία τέκνα δεν είναι ποτέ υπεύθυνα, μα καλούνται συχνά να πληρώσουν το μάρμαρο. Άδικο; Φυσικά. Πρέπει να αποστασιοποιούνται; Ναι, αλλά συχνά αυτό συμβαίνει όταν πλέον μεγαλώνουν, ωριμάζουν κι αποφασίζουν πως έχουν τη δική τους ζωή να ζήσουν. Το αν θα τραβήξουν εξολοκλήρου δικό τους δρόμο, αν θα αποκόψουν δεσμούς που πονούν ή απλά θα συνεχίσουν παράλληλα, χωρίς να ζητήσουν ποτέ εξηγήσεις, είναι καθαρά προσωπική επιλογή του καθενός.

Έχοντας πλέον ολοκληρώσει και τα δύο μέρη, υπάρχει κάποιος χαρακτήρας του οποίου η ιστορία θα μπορούσε, κατά τη γνώμη σου, να σταθεί σχεδόν μόνη της ως ξεχωριστό μυθιστόρημα; Και αν ναι, τι θα ήθελες να μάθουμε γι' αυτόν που δεν χωρούσε στην «Άγρια Θάλασσα»;

- Ως συγγραφέας αυτής της ιστορίας, ό,τι είχα να πω για όλους τους βασικούς ήρωες το είπα, είμαι απόλυτα ξεκάθαρη σε αυτό, δεν άφησα καμία εκκρεμότητα. Το αν κάποιοι αναγνώστες θα ήθελαν να δουν κάποια πρόσωπα σε ένα δικό τους βιβλίο, ή ακόμα και μια συνέχεια, είναι σεβαστό ως άποψη και απόλυτα κατανοητό, αλλά εγώ, όσα είχα να δώσω στη συγκεκριμένη ιστορία, τα έδωσα. Παρόλα αυτά, υπάρχει ένα πρόσωπο που θα είχε ενδιαφέρον για μένα να πει την ιστορία του, μόνο και μόνο επειδή είναι πικρός και τραγικός  ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώθηκε ο χαρακτήρας του. Και όχι, δεν είναι το πρόσωπο που ίσως φαντάζεστε όσοι το έχετε διαβάσει.

Σε μια ιστορία με τόσους χαρακτήρες, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος ένας δευτερεύων ήρωας να αρχίσει να «τραβάει» υπερβολικά την προσοχή του συγγραφέα. Συνέβη αυτό με κάποιον χαρακτήρα εδώ; Υπήρξε κάποιος που σου πήρε περισσότερο χώρο απ' όσο είχες αρχικά υπολογίσει;

- Περισσότερο χώρο όχι, όλοι πήραν ακριβώς τον χώρο που έπρεπε, δε θα άλλαζα το παραμικρό. Αλλά ναι, υπήρξαν δύο πρόσωπα των οποίων απόλαυσα την επί μέρους ιστορία καθώς την έγραφα και που αγαπήθηκαν πολύ, κάτι το οποίο περίμενα, δεν ήταν καθόλου τυχαίο, εγώ τους έπλασα μ’ αυτόν τον τρόπο. Μπορεί να γράφω, όπως προανέφερα, χωρίς σχέδιο, αλλά κάθε βήμα είναι απόλυτα συνειδητό.

Το πρώτο και το δεύτερο μέρος έχουν διαφορετική δραματουργική λειτουργία: στο πρώτο ο αναγνώστης προσπαθεί να καταλάβει τι συνέβη, ενώ στο δεύτερο οι αποκαλύψεις αλλάζουν πλέον την ίδια την εικόνα που έχει σχηματίσει. Ήταν δύσκολο να αντισταθείς στον πειρασμό να αποκαλύψεις νωρίτερα πληροφορίες που ήξερες ότι θα άλλαζαν τα πάντα;

- Δεν υπήρξε κανένας πειρασμός, αντίθετα, είναι γνωστό πως αγαπώ να βασανίζω τους αναγνώστες μου! Σοβαρά τώρα, απόλαυσα τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε η ιστορία και μάλιστα, επειδή τότε γραφόταν και ανέβαινε κεφάλαιο κεφάλαιο στο Wattpad, είχα και ζωντανές τις έντονες αντιδράσεις από κάτω.

Υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα σχέση ανάμεσα στη μουσική και στο συναίσθημα μέσα στην ιστορία. Αν η «Άγρια Θάλασσα» δεν ήταν βιβλίο αλλά κινηματογραφική ταινία, ποια σκηνή θα ήθελες περισσότερο να δεις γυρισμένη και, χωρίς να μας πεις απαραίτητα το τραγούδι, τι είδους μουσική θα ήθελες να ακούγεται εκεί;

- Αχ, υπέροχη ερώτηση! Είναι πολλές οι σκηνές που μου έρχονται στο μυαλό, κάποιες ιδιαίτερα δραματικές και όλες είναι ντυμένες με κάποιο τραγούδι εξαρχής, αλλά θα πω δύο, αν μου επιτρέπεις: η πρώτη είναι στο μουσικό δωμάτιο στο σπίτι του μαέστρου, όπου ο Ιωσήφ βάζει για πρώτη φορά τη Φιλιώ (ως Έρη ακόμα) ανάμεσα στο κορμί του και το τσέλο και η μουσική υπόκρουση θα ήταν το “Song from a secret garden”.  Η δεύτερη είναι στο τέλος του πρώτου μέρους, μία ερωτική και ταυτόχρονα δραματική σκηνή, την οποία κάποιες αναγνώστριες χαρακτήρισαν ως την πιο δυνατή που έχουν διαβάσει ποτέ και που ακόμα θυμάμαι πώς εγώ η ίδια ένιωθα όσο την έγραφα, ακούγοντας το “Tango” της Lara Fabian. Και οι δύο σκηνές είναι εξαιρετικά έντονες.

Τώρα που ο αναγνώστης έχει στα χέρια του ολόκληρη τη διαδρομή και όχι μόνο την πρώτη μισή ιστορία, θα ήθελα να σου κάνω μια λίγο επικίνδυνη ερώτηση… αν μπορούσες να επιστρέψεις στο πρώτο μέρος και να αφήσεις ένα μικροσκοπικό στοιχείο που θα έκανε τον αναγνώστη, μετά το τέλος του δεύτερου μέρους, να γυρίσει πίσω και να πει «μα ήταν μπροστά στα μάτια μου!», ποιο θα ήθελες να είναι αυτό;

- Ενδιαφέρουσα ερώτηση. Τώρα που το σκέφτομαι, ίσως θα μπορούσα να έχω αφήσει κάτι που να αφορά ένα πρόσωπο που μπαίνει στο δεύτερο μέρος και είναι ούτως ή άλλως έκπληξη, αλλά να σου πω κάτι; Δεν είναι αστυνομικό μυθιστόρημα, να σκορπάω στοιχεία στην πορεία για να μπερδέψω τους αναγνώστες, θεωρώ πως όλα μπήκαν εκεί που έπρεπε.

Ετοιμάζεις κάτι νέο αυτόν τον καιρό; Θα επανέλθεις σύντομα με κάτι νέο για τους αναγνώστες  σου;

- Αφού ξέρεις, δε σταματάμε να γράφουμε! Ναι, ετοιμάζω, αν και έχω πληθώρα έτοιμων βιβλίων, αλλά συνειδητά αποφάσισα, για πολλούς λόγους, το επόμενο βήμα να είναι με μια ιστορία που δεν έχει διαβάσει απολύτως κανείς. Κανείς, όμως! Μια χούφτα πολύ δικοί μου άνθρωποι γνωρίζουν στο περίπου περί τίνος πρόκειται και δε θ’ αποκαλύψω τίποτα, πριν έρθει η κατάλληλη στιγμή.

Ελευθερία σε ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σου,  κλείνοντας στείλε ένα μήνυμα σε όσους μας διαβάζουν!

- Ευχαριστώ κι εγώ ξανά για τη φιλοξενία και, κλείνοντας, θα πω μόνο ένα: οι συγγραφείς δεν απαιτούν την αγάπη των αναγνωστών προς τα βιβλία τους, ούτε την καθολική αποδοχή, που έτσι κι αλλιώς δεν υφίσταται, αφού δε γίνεται να αρέσουν όλα σε όλους, αξίζουν όμως να αντιμετωπίζεται το έργο τους με σεβασμό, ακόμα και αν δεν τους συμπαθεί κάποιος προσωπικά, γιατί η δημιουργία είναι δύσκολη, επίπονη και οι συγγραφείς, κάτι που συχνά ο κόσμος ξεχνά, είναι άνθρωποι και έχουν αισθήματα. Ο σεβασμός και η ευγένεια είναι δύο αξίες που εφαρμόζω ευλαβικά στη ζωή μου, που δυστυχώς αποδυναμώνονται καθημερινά γύρω μας, αλλά που στον χώρο του βιβλίου, ο οποίος υποτίθεται ότι ανήκει στο πνεύμα, για μένα δείχνουν πολλά. Και γι’ αυτούς που τις διαθέτουν και γι’ αυτούς που τις έχουν ξεχάσει.

Εύχομαι σε όλους ένα υπέροχο φθινόπωρο!