Παγωτό τριαντάφυλλο της Μυρτώς Κατσουλάρη

Μυρτώ Κατσουλάρη

Εκδόσεις Συρτάρι

Γράφει η @booksenses

Υπάρχουν ιστορίες που δεν χρειάζονται όγκο για να αφήσουν σημάδι. Δεν επιδιώκουν να εντυπωσιάσουν με την έκταση, αλλά με την ουσία. Το «Παγωτό τριαντάφυλλο» της Μυρτώς Κατσουλάρη είναι ακριβώς ένα τέτοιο βιβλίο: μια νουβέλα μικρή, σχεδόν λιτή στις σελίδες της, μα απέραντη στην ψυχή της. Από αυτές που κρατάς στα χέρια σου για λίγο, αλλά μένουν μέσα σου για πολύ.

Η ιστορία ξεκινά μέσα από μια τρυφερή, σχεδόν μυστική στιγμή: όταν η γιαγιά της Ελπίδας αποφασίζει να της αποκαλύψει τη ζωή μιας γυναίκας, της Λένας. Δεν το κάνει με στόμφο, ούτε με στόχο να εντυπωσιάσει. Το κάνει χαμηλόφωνα, σαν να ακουμπά απαλά μια παλιά φωτογραφία. Και αυτή η ψιθυριστή αφήγηση είναι που δίνει στο βιβλίο μια διακριτική, συγκινητική δύναμη.

Η Λένα μεγαλώνει σε ένα σπίτι όπου η παιδική ηλικία δεν βρίσκει χώρο να ριζώσει. Ο πατέρας της είναι μια φιγούρα αυστηρή – εκείνος ο τύπος άντρα που θεωρεί ότι η εξουσία είναι αγάπη και ότι η σκληρότητα χτίζει χαρακτήρες. Μέσα σε αυτό το τοξικό περιβάλλον, η Λένα δεν προλαβαίνει να είναι παιδί. Από τα δέκα της χρόνια γίνεται μητέρα, αδελφή, υπηρέτρια, μια «κυρά» του σπιτιού που δεν της επέτρεψε να ονειρευτεί. Σηκώνει στους μικρούς ώμους της ευθύνες που δεν της ανήκουν: τη φροντίδα των αδελφών της, την τακτοποίηση του σπιτιού, την υπομονή απέναντι στη μητριά της. Και κάπως έτσι, η παιδικότητα χάνεται πριν καν αρχίσει.

Η μοναδική της παρηγοριά είναι μια κούκλα – ένα τελευταίο δώρο αγάπης από τη μητέρα της, λίγο πριν φύγει από τη ζωή. Αυτή η κούκλα γίνεται καταφύγιο, σύμβολο τρυφερότητας, η μοναδική πραγματική αγκαλιά που έχει απομείνει. Και αυτό το μικρό αντικείμενο, σχεδόν μαγικό, συνοδεύει την αφήγηση σαν ένας αόρατος μάρτυρας της ζωής της Λένας.

Καθώς η γιαγιά διηγείται την ιστορία, η αφήγηση αποκτά μια διάσταση σχεδόν εξομολογητική. Δεν είναι απλώς μια αναδρομή στο παρελθόν· είναι μια προσπάθεια κατανόησης, συμφιλίωσης, ίσως και λύτρωσης. Η Μυρτώ Κατσουλάρη καταφέρνει να μετατρέψει την προσωπική ιστορία της Λένας σε μια οικουμενική εμπειρία. Η γραφή της είναι απλή, καθαρή, χωρίς υπερβολές – και αυτή ακριβώς η απλότητα είναι που μεγαλώνει τη δύναμη του βιβλίου. Σου επιτρέπει να μπεις σε έναν κόσμο που δεν είναι δικός σου, αλλά που αναγνωρίζεις τη σκληρότητα και την ομορφιά του σαν να τον έχεις ζήσει.

Το «Παγωτό τριαντάφυλλο» μιλά για δύσκολες εποχές, για άδικες συνθήκες, για τον αγώνα ενός παιδιού να βρει λίγο φως μέσα σε μια σκοτεινή καθημερινότητα. Ταυτόχρονα, όμως, μιλά για αγάπη, για μνήμες, για εκείνες τις μικρές γλυκές στιγμές που μπορεί να σώσουν ένα ολόκληρο μέλλον. Όπως το παγωτό τριαντάφυλλο που δίνει και τον τίτλο στο βιβλίο: μια γεύση που ταξιδεύει μέσα στις γενιές, γίνεται μνήμη, γίνεται γλύκα μέσα στις δυσκολίες, γίνεται κάτι περισσότερο από επιδόρπιο – γίνεται συναίσθημα.

Όταν κλείνεις την τελευταία σελίδα, νιώθεις πως σε έχει αγγίξει κάτι αληθινό. Ένα βιβλίο μικρό σε μέγεθος αλλά μεγάλο σε καρδιά. Η Μυρτώ Κατσουλάρη καταφέρνει να χωρέσει μέσα σε λίγες σελίδες μια ολόκληρη ζωή, χωρίς να την πνίξει, χωρίς να τη βαρύνει. Μόνο να την φωτίσει.

Το «Παγωτό τριαντάφυλλο» είναι μια νουβέλα που θα τη διαβάσετε γρήγορα, αλλά θα τη νιώσετε βαθιά. Και, όπως η γεύση του τριαντάφυλλου, θα μείνει για ώρα μέσα σας.

Τη συστήνω ανεπιφύλακτα.