Ελευθερία: Το αναγνωστικό κοινό τελικά «σηκώνει» και «ρίχνει» βιβλία με συμπάθειες και συμφέροντα.

Πριν λίγες μέρες ξέσπασε μια "κόντρα " στον χώρο του BookTok & Bookstagram λόγω μιας αρνητικής άποψης για ένα βιβλίο που κατά κύριο λόγο αγαπήθηκε από το αναγνωστικό κοινό. Η Ελευθερία, η αναγνώστρια που έκανε την αρνητική κριτική, δέχτηκε "επίθεση " για την άποψή της και σήμερα μας μιλάει γι' αυτην την αρνητική εμπειρία που εζησες.

Ας πάμε να δούμε τι μου είπε για αυτό το θέμα αλλά και για τα βιβλία γενικότερα!

·       Ελευθερία καλώς ήρθες στα Λογοτεχνικά Ταξίδια.  Πες μας λίγα πράγματα για σένα για να σε γνωρίσουμε καλύτερα.

Καλώς σας βρήκα. Αρχικά να πω ότι είναι μεγάλη μου τιμή που θελήσατε να με γνωρίσετε και να με ακούσετε. Από τα πράγματα που δεν περίμενα ειλικρινά να μου συμβούν ποτέ. Μου δώσατε μεγάλη χαρά και σας ευχαριστώ πολύ. Τώρα λίγα πράγματα για μένα. Είμαι 29 χρονών και ζω μόνιμα στη Χαλκιδική. Είμαι παιδαγωγός, έχω σπουδάσει στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και από τα 22 μου ασχολούμαι με το ελεύθερο επάγγελμα. Είχα δικές μου δομές ιδιωτικής εκπαίδευσης την τελευταία εξαετία και τώρα ετοιμάζω έναν βρεφονηπιακό σταθμό. Αυτή τη στιγμή δεν εργάζομαι όμως, καθώς βρίσκομαι σε μία μεταβατική περίοδο.

·       Το βιβλίο πώς μπήκε στη ζωή σου και θυμάσαι ποιο ήταν το πρώτο που διάβασες και χάρη σε αυτό αγάπησες το διάβασμα;

Η μαμά μου μ' έμαθε να αγαπώ τα βιβλία από παιδί. Το σπίτι ήταν πάντα γεμάτο παιδικά βιβλία. Η μαμά μου, εργαζόταν κιόλας και κάθε μέρα που γυρνούσε σπίτι, για να με κάνει να νιώσω όμορφα, μου έφερνε δώρο ένα παραμύθι. Τελείωνα κάποια σχολική γιορτή και για να με επιβραβεύσει μου χάριζε ένα βιβλίο. Επειδή η μαμά μου, όπως είπα, δούλευε και φρόντιζε και το σπίτι παράλληλα, η δική μας στιγμή ήταν κάθε βράδυ που μου διάβαζε για να κοιμηθώ. Όταν ήμουν 6, διαβάζαμε το «Χωρίς Οικογένεια», όταν ήμουν 7 διαβάζαμε διηγήματα του Παπαδιαμάντη. Οπότε δεν υπήρχε συγκεκριμένη στιγμή που αγάπησα το διάβασμα. Μεγάλωσα έτσι, έζησα έτσι.

·       Πώς αποφάσισες να ασχοληθείς με το ΤικΤοκ; ήταν η ανάγκη να συνδεθείς με άλλα άτομα της κοινότητας ή κατι αλλο;

Το TikTok το ξεκίνησα με χιουμοριστικά βιντεάκια το 2021 στην καραντίνα. Μετά άρχισα να δείχνω τι αγόρασα και δειλά-δειλά να δείχνω βιβλία. Η βιβλιοκινοτητα άρχισε να ανθίζει τα τελευταία χρόνια στα στα ελληνικά social media. Τον τελευταίο 1,5 χρόνο ασχολήθηκα πιο ενεργά κι αυτό επειδή ήμουν άνεργη και είχα αρκετό χρόνο για να μπορέσω να δείξω συνέπεια. Είχα κάτι να κάνω, κάτι να δημιουργήσω, κάτι να κρατηθώ. Ήταν η ψυχοθεραπεία μου.

·       Πρόσφατα βρέθηκες στο στόχαστρο εξαιτίας μιας κριτικής ή άποψης,  θα πω καλύτερα,  για ενα αγαπητό στον κόσμο του Booktok βιβλίο.  Δεν ενθουσιάστηκες τόσο όσο άλλοι και…έγινε ένας χαμός.  Θες να μας μιλήσεις γι’ αυτό λίγο;

Ειλικρινά δεν ξέρω τι να πω. Από πότε δεν μπορούμε να λέμε τη γνώμη μας; Από πότε πρέπει να απολογούμαστε για το τι νιώθουμε; Ξύπνησα το επόμενο πρωί, είδα βίντεο με το όνομά μου. Είδα σχόλια άκρως επιθετικά, από ανθρώπους που δεν γνωρίζω ούτε στο διαδίκτυο ούτε στην πραγματική ζωή. Σοκαρίστηκα. Είναι ανεπίτρεπτο για μένα άνθρωποι που διαβάζουν βιβλία να μπαίνουν σε τέτοιες καταστάσεις. Δεν πληγώθηκα, δεν στεναχωρήθηκα. Έχω περάσει πολύ δύσκολα τελευταία, για να έχει χώρο στην ψυχή μου για κάτι τέτοιο. Προβληματίστηκα όμως και σίγουρα ξενέρωσα πολύ.

Παρ' όλα αυτά, το αναγνωστικό κοινό τελικά «σηκώνει» και «ρίχνει» βιβλία με συμπάθειες και συμφέροντα.

·       Θεωρείς ότι ο χώρος του βιβλίου πάσχει από κλίκες και οτι φοβάστε να μιλήσετε ειλικρινά για ένα βιβλίο λόγω των αντιδράσεων;

Δεν μου είχε συμβεί ξανά κάτι παρόμοιο. Δεν πίστευα ότι μπορεί να συμβεί. Προσωπικά, δεν φοβάμαι να πω τη γνώμη μου. Πιστεύω πολύ στην αξία της ειλικρίνειας και θέλω να είμαι αληθινή προς αυτούς που με βλέπουν. Κλίκες υπάρχουν σίγουρα. Το εμπεδώσαμε και σίγουρα πιστεύω ότι επηρεάζουν γνώμες και περιεχόμενα. Έχει συμβεί σε αρκετούς και δέχτηκα πολλά μηνύματα με τέτοιες εμπειρίες. Κάποιοι κατέληξαν να κλείσουν και τα προφίλ τους ή να παρατήσουν τη δημιουργία περιεχομένου. Οπότε ναι, πιστεύω ότι κάποιος μπορεί να «φοβηθεί» λόγω αυτών. Επίσης είναι σίγουρα πιο εύκολο όταν νιώθεις ότι ανήκεις κάπου. Δεν είσαι μόνος, είσαι σε ομάδα και η ομάδα στηρίζει, φυλάει τα νώτα σου υποτίθεται. Αυτό πιστεύεις, ασχέτως αν συμβαίνει τελικά ή όχι.

·       Έχουμε δει και επιθέσεις ατόμων που ασχολούνται με το βιβλίο ανεβάζοντας απόψεις,  προς συγγραφείς,  επειδή δεν τους άρεσε το βιβλίο τους. Πιστεύεις οτι ξεπερνιούνται κάποιες αόρατες γραμμές στο όνομα της ειλικρίνειας ;

Δεν έχει πέσει κάτι τέτοιο στην αντίληψή μου, να πω την αλήθεια. Όμως αυτό που συμβαίνει σίγουρα στις μέρες μας είναι ότι μπερδεύουμε την ειλικρίνεια με την αγένεια. Ποτέ δεν είναι το τι λες, είναι πάντα το πώς το λες. Έχεις πάντα το δικαίωμα της γνώμης σου, αλλά ποτέ δεν έχεις το δικαίωμα της προσβολής κάποιου άλλου ανθρώπου. Δυστυχώς τα όρια έχουν ξεπεραστεί ήδη.

·       Ένας συγγραφέας εχει το δικαίωμα να υποστηρίξει το έργο του; Τι πιστεύεις εσυ για εκείνους τους συγγραφείς που απαντάνε σε αρνητικές κριτικές;

Πολύ δύσκολη ερώτηση γιατί η γραμμή είναι πολύ λεπτή. Αν η κριτική είναι «δεν μου αρέσει», όσο και να προσπαθήσει να πείσει τον άλλον, δεν θα καταφέρει τίποτα γιατί είναι απλά μία άποψη, όχι κάποιο γεγονός. Αν όμως είναι μία κριτική που θίγει πιο προσωπικά ζητήματα του εκάστοτε συγγραφέα, τότε σίγουρα έχει δικαίωμα να υποστηρίξει όχι μόνο το έργο του αλλά και τον εαυτό του. Νομίζω ότι σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση απλά θα δείξει ανασφάλεια για το έργο του. Όταν πρέπει να αποδείξεις την αξία από κάτι, μοιάζει σαν να μην την αναγνωρίζεις πραγματικά εσύ.

·       Τι θα άλλαζες στον χώρο των εκδόσεων,  ετσι οπως βλέπεις τα πράγματα από έξω, ως αναγνώστρια.

Πολλά πράγματα. Για αρχή την επιμέλεια. Συναντώ δυστυχώς πάρα πολύ συχνά σε διάσημα αναγνώσματα κακή επιμέλεια ή κακή μετάφραση. Η τιμή του βιβλίου έχει εκτοξευτεί πλέον. Δεν γίνεται να πληρώνει κάποιος 25€ για ένα βιβλίο που φωνάζει προχειροδουλειά. Επίσης, θα ήθελα περισσότερες ευκαιρίες σε νέους έλληνες συγγραφείς από μεγάλους εκδοτικούς. Και τέλος, θα ήθελα οι influencers που επιλέγονται για να διαφημίσουν τα βιβλία, να είναι έχουν βαθύτερες λογοτεχνικές γνωσεις. Και να μην επιλέγονται από τους εκδοτικούς επειδή απλά πουλάνε ή επειδή θα πουν κάτι καλό, λόγω συνεργασίας.

·       Το Booktok και το Bookstagram τελικά έχουν πάντα δίκιο; βλέπουμε να προωθούνται μανιωδώς κάποια βιβλία,  αξίζουν πραγματικά ή είναι ολα θέμα μάρκετινγκ;

Η γνώμη μου είναι πως είναι θέμα μάρκετινγκ πια. Το έχω ξαναπεί, το βιβλίο πλέον αρχίζει να γίνεται μόδα. Όχι το να διαβάζεις. Αλλά το ίδιο το βιβλίο. Όταν μεγάλοι οίκοι μόδας βγάζουν book charms, όταν εντάσσεται σε ένα aesthetic πλαίσιο, όταν δημιουργούνται PR πακέτα, όταν στολίζουμε τα βιβλία πάνω στο τραπέζι του σαλονιού και δίνουμε τόσο βάρος στην εμφάνισή του, είναι πλέον βέβαιο πως το βιβλίο μπήκε στο κομμάτι του commercial και εμπορευματοποιείται.

Ωστόσο υπάρχουν παιδιά με καταπληκτικά προφίλ που σε κάνουν να ανακαλύπτεις διαμαντάκια. Υπάρχουν και οι δύο πλευρές και το κοινό επιλέγει ανάλογα με το τι του ταίριαζει, ποιον θα ακολουθήσει.

·       Ποια ειναι τα βιβλία που προτιμάς να διαβάζεις και τι θα σε απέτρεπε να δώσεις μια ευκαιρία σε ενα βιβλίο ;

Διαβάζω τα πάντα. Αποφεύγω όμως βιβλία που διαδραματίζονται στο παρελθόν, δηλαδή στην καταστροφή της Σμύρνης, στον πόλεμο του '40, γενικά τα βιβλία εποχής. Δεν είναι για μένα αυτές οι ιστορίες.

Αυτό που θα με απέτρεπε από το να διαβάσω ένα βιβλίο είναι σίγουρα ο συγγραφέας, είτε λόγω ιδεολογίας, είτε λόγω περιεχομένου και σίγουρα λόγω γραφής. Για παράδειγμα, Σάλι Ρούνεϊ δεν πρόκειται να ξαναδιαβάσω ποτέ στη ζωή μου. Η γραφή της δεν με κουράζει.

·       Έλληνες συγγραφείς ή μετεφρασμένους; Βλέπουμε πως το μεταφρασμένο βιβλίο εχει μια μεγάλη δυναμική σε σχέση με την εγχώρια λογοτεχνία.  Γιατί πιστεύεις ισχύει αυτό;

Διαβάζω και Έλληνες και μεταφρασμένους. Δυστυχώς η Ελλάδα τρώει τα παιδιά της και σε αυτό το κομμάτι. Δεν δίνουμε αρκετή προσοχή σε νέους συγγραφείς, ούτε σε άλλα είδη λογοτεχνίας. Το fantasy, για παράδειγμα, στην Ελλάδα ήταν ανύπαρκτο. Ευτυχώς, όμως, τα τελευταία χρόνια βλέπω, ότι αυτό αλλάζει.

·       Θεωρείς πως η φιλαναγνωσία στην Ελλάδα είναι σε υψηλά επίπεδα; τι μπορούμε να κάνουμε για να αγαπήσει περισσότερος κόσμος το διάβασμα;

Θεωρώ ότι η φιλαναγνωσία στην Ελλάδα είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα δυστυχώς, γιατί δεν είναι στην παιδεία μας. Έχουμε συνδέσει το διάβασμα με το σχολείο.

Νομίζω όμως πως η λύση σε αυτό είναι να εισάγουμε το βιβλίο στη ζωή των παιδιών μας. Η συνήθεια είναι ο πιο ασφαλής τρόπος να χτίσεις κάτι. Χρειαζόμαστε σίγουρα περισσότερες βιβλιοφιλικές δράσεις για ενήλικες και για παιδιά, φεστιβάλ, εκθέσεις, βιβλιοπαρουσιάσεις και όχι μόνο σε μεγάλες πόλεις, αλλά και στην επαρχία.

·       Έντυπο ή ebook; θεωρείς πως κάποτε το ηλεκτρονικό βιβλίο θα υπερτερήσει έναντι του έντυπου;

Πάντα έντυπο. Έχει άλλη χάρη να το κρατάς, να το μυρίζεις, να το πιάνεις και μετά να το τοποθετείς στο ράφι σου. Η διαδικασία του διαβάσματος είναι ολόκληρη εμπειρία, που το e-book αισθητηριακά στη στερεί.

Βέβαια το e-book είναι και πιο οικονομικό, το οποίο είναι κι αυτό σημαντικό. Θέλω να πιστεύω ότι το ηλεκτρονικό δεν θα επισκιάσει το έντυπο ποτέ. Δεν συγκρίνονται για μένα.

Παρ' όλα αυτά, ο κόσμος αλλάζει συνεχώς.

·       Πες μας που μπορούμε να σε βρούμε στα σόσιαλ και τι θα δούμε από σένα εκεί.  

Αρχικά, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω μέσα από την καρδιά μου για την τιμή να με έχετε στην παρέα σας.

Μπορείτε να με βρείτε στο TikTok με το όνομα eleftheria__. Θα δείτε σίγουρα πολλά βιβλία, καλλυντικά, ψώνια, τις γάτες μου και λίγο από τη ζωή μου.

·       Ελευθερία,  θα ήθελα να σου κανω άλλες τόσες ερωτήσεις αλλα νομίζω πως θα σταματήσω εδω! Σε ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σου. Θα ήθελες να στείλεις κάποιο μήνυμα στους αναγνώστες και τους συγγραφείς που μας διαβάζουν;

Αρχικά, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω μέσα από την καρδιά μου για την τιμή να με έχετε στην παρέα σας.

Μπορείτε να με βρείτε στο TikTok με το όνομα eleftheria__. Θα δείτε σίγουρα πολλά βιβλία, καλλυντικά, ψώνια, τις γάτες μου και λίγο από τη ζωή μου.