Απόψεις: Πόσο πρέπει να τις αφήνουμε να μας επηρεάζουν;

Ξέρουμε όλοι πως ο χώρος του βιβλίου γεμίζει συνεχώς με τάσεις. Τώρα αγαπάμε τα ρομαντικά, αύριο τα αστυνομικά, σήμερα αποθεώνουμε έναν συγγραφέα και αύριο αποφασίζουμε πως δεν θέλουμε ούτε να ακούμε το όνομά του.

Ένα μεγάλο μέρος αυτής της συζήτησης γίνεται πλέον στα social media, από ανθρώπους που έχουν δημιουργήσει ειδικά προφίλ για να μοιράζονται τις απόψεις τους για τα βιβλία που διαβάζουν.

Δεν θα ασχοληθώ με αυτούς σήμερα.

Θα ασχοληθώ με εκείνους που διαβάζουν αυτές τις απόψεις και, πριν καν ανοίξουν ένα βιβλίο, έχουν ήδη αποφασίσει αν αξίζει να το διαβάσουν.

Το γούστο είναι υποκειμενικό. Μπορεί να έχουμε κοινά γούστα με έναν αναγνώστη, να έχουμε αγαπήσει τα ίδια βιβλία, τους ίδιους συγγραφείς, τα ίδια είδη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα συμφωνούμε σε όλα. Κι όμως, τον τελευταίο καιρό παρατηρώ με λύπη κάτω από αρνητικές κριτικές σχόλια όπως: «Καλά που το είπες, δεν θα το διαβάσω» , ή «Μου άρεσε πολύ το προηγούμενο βιβλίο του, αλλά αφού λες ότι αυτό δεν είναι καλό, δεν θα του δώσω ευκαιρία».

Και κάπου εκεί έρχομαι και αναρωτιέμαι...

Γιατί;

Γιατί να αποφασίσεις ότι ένα βιβλίο δεν αξίζει να το διαβάσεις επειδή δεν άρεσε σε κάποιον άλλον;

Γιατί να θεωρήσεις ότι η άποψη ενός ανθρώπου είναι αρκετή για να σχηματίσεις τη δική σου;

Και, κυρίως, πώς μπορείς να είσαι τόσο σίγουρος ότι αυτό το βιβλίο δεν θα σου αρέσει όσο το προηγούμενο που λάτρεψες, απλώς και μόνο επειδή κάποιος σου είπε ότι δεν είναι καλό;

Μπορεί να έχει δίκιο, μπορεί όμως και όχι.

Το ότι σε καποιον δεν άρεσε κάτι δεν θα έπρεπε να καθιστά αμέσως ένα βιβλίο κακό και δεν θα έπρεπε να αποτρέπει κάποιον από να το διαβάσει. Εξάλλου, αυτό είναι το υπέροχο με την ανάγνωση. Δεν υπάρχει μία αντικειμενική απάντηση στο αν ένα βιβλίο είναι «καλό» ή «κακό». Υπάρχει το αν άγγιξε τον αναγνώστη, αν τον κράτησε η υπόθεση, αν τον συγκίνησε η ιστορία των ηρώων, αν τον έκανε να θυμηθει κάτι που μπορεί να τον συγκίνησε, αν τον εκνεύρισε κι αν τον έκανε να ξενυχτήσει για να φτάσει στην τελευταία σελίδα.

Μια βιβλιοκριτική μπορεί να μας βοηθήσει να επιλέξουμε και να μας προειδοποιήσει για κάτι που ξέρουμε ότι δεν μας αρέσει όπως μπορεί να μας συστήσει έναν συγγραφέα που δεν γνωρίζαμε.

Δεν θα έπρεπε όμως να αντικαταστήσει τη δική μας κρίση.

Γιατί τότε, τι ακριβώς κάνουμε; Διαβάζουμε ένα βιβλίο ή διαβάζουμε κάποιον που διάβασε ένα βιβλίο; Και το θέμα δεν αφορά μόνο τα βιβλία. Ζούμε σε μια εποχή όπου βομβαρδιζόμαστε καθημερινά από απόψεις. Κάποιος μας λέει ποια ταινία αξίζει, ποιο εστιατόριο είναι καλό, ποιο προϊόν πρέπει να αγοράσουμε, ποιον άνθρωπο πρέπει να συμπαθήσουμε και ποιον να απορρίψουμε. Κι εμείς, πολλές φορές, δεν μπαίνουμε καν στον κόπο να διαμορφώσουμε τη δική μας άποψη.

Απλώς υιοθετούμε εκείνη που ακούσαμε τελευταία και μας φάνηκε πειστική.

Και αυτό είναι άκρως ανησυχητικό.

Οι άνθρωποι είμαστε από τα ελάχιστα όντα που έχουμε τη δυνατότητα να καλλιεργούμε διαρκώς το μυαλό και την προσωπικότητά μας, να αμφισβητούμε, να εξετάζουμε, να συγκρίνουμε, να αλλάζουμε γνώμη, να δημιουργούμε τη δική μας άποψη. Μας δόθηκε, με λίγα λόγια, η δυνατότητα να σκεφτόμαστε.

Κι όμως, κάποιες φορές μοιάζει να προτιμάμε την ευκολία τού να μας λένε τι να σκεφτούμε.

Ίσως, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα διαβάσεις μια αρνητική άποψη για ένα βιβλίο που σκεφτόσουν να διαβάσεις, μην βιαστείς να το βάλεις στην άκρη. Κράτησε την άποψη αυτού που το διάβασε. Άκουσέ την. Σκέψου την. Και μετά διάβασε το βιβλίο για να αποκτήσεις δική σου άποψη. Μπορεί να συμφωνήσεις μαζί του, μπορεί να διαφωνήσεις και στην τελική, να ανακαλύψεις ένα βιβλίο που θα αγαπήσεις και που θα είχες χάσει την ευκαιρία να μπεις στον κόσμο του επειδή προτίμησες να ακολουθήσεις τυφλά μια αρνητική άποψη.

Αυτό που θέλουμε όλοι, και κυρίως οι συγγραφείς, είναι τη δική σου γνώμη!

Και, κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι πάντα η πιο ενδιαφέρουσα απ' όλες.